مطالعة تطبیقی فرش فرانسه با فرش دورة گوبلن کرمان/ مریم سلطانی گوکی و مهدی کشاورز افشار

مطالعة تطبیقی فرش فرانسه با فرش دورة گوبلن کرمان/ مریم سلطانی گوکی و مهدی کشاورز افشار

نقشه های طرح های گوبلنی بعد از جنگ جهانی دوم در فرش دستباف کرمان مورد استفاده قرار گرفت.

 

به گزارش روابط عمومی مرکز ملی فرش ایران، مریم سلطانی گوکی و مهدی کشاورز افشار در مقاله مطالعة تطبیقی فرش فرانسه با فرش دورة گوبلن کرمان تشریح می کنند: نقشه گوبلن، از نقشه های غیر ایرانی است که در آن، قاعده لچک و ترنج سنتی ایرانی، رعایت نمی شود و با آغاز جنگ جهانی دوم در کرمان رواج یافت.

طراحان فرش کرمان در دوره گوبلن، از نقوش فرش فرانسه تاثیر گرفته اند. در برخی موارد اقتباس نیز در فرش ها صورت گرفته است، که خود به ابداع طرح هایی جدید منجر شد.

دوره گوبلن کرمان، با تقاضای آمریکا مبنی بر استفاده از نقوش گل فرنگ و گوبلن فرانسه، ساختار و عناصر فرش کرمان تحت تاثیر فرش های آبوسن و ساوونری قرار گرفت.

در دوره قاجار با مسافرت درباریان به کشورهای اروپایی به خصوص فرانسه و انگلستان عناصر تزئینی این کشورها روی سر در کاخ ها و خانه ها و پنجره های آنها و سرستون ها به عنوان تزئین این مکان ها مورد استفاده قرار گرفت.

قالی بافی در فرانسه دوره گوبلن و ورود این مدل تزئینات فقط به سر ستون ها و پنجره ها و کاخ ها ختم نشد و اگر به فرش کرمان و فرایند تکامل آن نگاه کنید آثاری از این گل فرنگ ها و برگ فرنگ ها در آنها خواهید دید که دقیقا شبه تزئینات استفاده شده در آثار هنرمندان کشورهای انگلیس و فرانسه بودند. بعد از جنگ جهانی دوم نقشه های طرح های گوبلنی در فرش کرمان مورد استفاده قرار گرفت.

نقشهای "اوبوسن" و "ساونری" که همگی گوبلن خوانده می شوند، از فرانسه می رسید و بر دست نقاشان کرمانی باسمه برداری می شد و به کارگاه می رفت شاید بتوان گفت که در همین دوره است که موتیفی به نام "گل فرنگ" وارد قالی های ایران می شود.

رنگ های مورد استفاده در فرش های کرمان، برخلاف اغلب فرش های فرانسه، روشن و مات است و همچنین علی رغم این که اساس طراحی فرش فرانسه که از شرق گرفته شده است، تناسبات در آن ها نسبت به فرش کرمان بسیار کمتر رعایت شده است.

در این دوره فرش کرمان دارای ویژگی های خاصی شد که به شرح زیر است:

 - تجار آمریکایی و دیگر کشورها خواستار قالی هایی شبیه به قالی های فرانسه بودند همین امر باعث شد بافت فرش در کرمان هم به همین سمت جهت پیدا کند و فرش دوره آبوسون دوره گوبلن فرش کرمان هم متاثر از این خواست و تقاضای بازار بود.

 - دوره گوبلن فرش کرمان متشکل از طرح هایی با گل و بوته های درشت و زمینه خلوت بود.

- به غیر از طرح گوبلن در این دوره قالی هایی با نقشه های ساوونری و آبوسون فرانسه هم در کرمان بافته شد. ترکیب این نقش و نگارها با طرح گوبلن کرمان باعث شد این دوره، دوره گوبلن فرش کرمان نامیده و از آن به نام فرش اروپایی هم یاد کنند.

 -حاشیه های شکسته و طرح های گل فرنگ به رنگ صورتی و گلخاری، ترنج های بیضی شکل و بزرگ و حاشیه دورتا دور از دیگر ویژگی های دوره گوبلن فرش کرمان است.

 -رنگ های بکار رفته در دوره گوبلن فرش کرمان محدود بوده و عمدتا به رنگ های کرم، آبی، صورتی، خاکی و سنجدی ختم می شوند.

تلفیق نقش های گوبلن و نقش های دوره گل افشان بخشی دیگر از ویژگی ها بافت قالی در کرمان بوده که در این دوره به چشم می خورد.

دوره گوبلن فرش کرمان به خاطر تلفیق دوره گل افشان و دوره کلاسیک در طرح و نقشه ها شهرت داشته و آثار به جا مانده از این دوره زمانی این ادعا را ثابت می کند.

از لحاظ  تناسبات در فرش کرمان تمامی اجزا متناسب اند اما در فرش فرانسه ضمن این که اساس طراحی آن از فرش های شرقی گرفته شده اصول طراحی رعایت نشده  و نسبت حاشیه و متن و عناصر فرش تغییر کرده است.

طراحان با ذوق کرمان هیچ گاه به کپی برداری صرف از طرح های فرانسه نپرداختند بلکه با الهام گرفتن از آن ها به خلق طرحی جدید و نو پرداختند.

منبع : مرکز ملی فرش ایران
نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط پایگاه اطلاع رسانی فرش نیوز در سایت منتشر خواهد شد
ارسال نظر جدید